Εξαιρετικό βιβλίο- Ύμνος στην ελευθερία

Επιμέλεια: Μιχάλης Πιτένης 

Ανατριχιάζεις! Στιγμές, καθώς οι λέξεις γίνονται ψηφίδες ζωντανών εικόνων, νιώθεις πως γλιστράς στα σκοτεινά έγκατα της γης ελπίζοντας πως θα σταματήσεις σε κάποιον απ’ τους σταθμούς του μυθικού υπόγειου σιδηρόδρομου που διασχίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, αισθάνεσαι το τράνταγμα του κάρου να σου πληγώνει την πλάτη και να κάνει τα κόκαλα σου να πονάνε καθώς στριμώχνεσαι δίπλα στην Κόρα και τον Σίζαρ, ασφυκτιάς κουλουριασμένος στη στενή σοφίτα και αγριεύεσαι όταν ακούς τις φωνές των λευκών που κρεμάνε λίγα μέτρα πιο πέρα, αλαλάζοντας, κάποιον άτυχο που έπεσε στα χέρια τους. Ελπίζεις, χωρίς να το πολυπιστεύεις, πως εσύ θα τα καταφέρεις, σ’ αυτή τη χώρα που το μαύρο υπάρχει στις ψυχές πολλών ανθρώπων και είναι πολύ πιο σκούρο απ’ αυτό που υπάρχει στο χρώμα του δικού σου δέρματος.

Όχι δεν πρόκειται για φαντασίωση αλλά για τα συναισθήματα που σου προκαλεί το βιβλίο του Κόλσον Γουάϊτχεντ, «ΥΠΟΓΕΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ», εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ.  Ένα βιβλίο που δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία του 19ου   αιώνα στην Αμερική, ίσως τα πιο σκληρά χρόνια της δουλείας, αλλά καταφέρνει να σε οδηγήσει στο να γίνεις μέρος της, συμμετέχοντας και συμπάσχοντας, σ’ αυτή την αγωνιώδη προσπάθεια της πρωταγωνίστριας του, της νεαρής σκλάβας Κόρα, να κερδίσει την ελευθερία της και την ίδια της τη ζωή.

Η Κόρα κερδίζει για ό,τι αγωνίστηκε, κάτι που δεν θα καταφέρουν, δυστυχώς, κάποιοι άλλοι συνοδοιπόροι της, και κλείνεις το βιβλίο μ’ ένα βαθύ αναστεναγμό ανακούφισης. Αλλά πώς να ξεχάσεις τη διαδρομή της που ο συγγραφέας αποτύπωσε με ιδιαίτερη μαεστρία, φέρνοντας μπροστά μας ζωντανές και έντονες τις εικόνες πολλών κοινωνιών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής που την ανάπτυξη και την εξέλιξη τους οδήγησε και καθόρισε η μηχανή που λειτουργούσε με καύσιμο τα αφρικάνικα κορμιά; Εικόνες που σε κάνουν να αναρωτηθείς, για πολλοστή φορά, για πόσα εγκλήματα είναι, τελικά, ικανός ο άνθρωπος, που τα περισσότερα, αν όχι όλα, αρέσκεται να τα πραγματοποιεί κρυπτόμενος πίσω απ’ τη δικαιολογία πως αν ο Θεός δεν τα ενέκρινε δεν θα επέτρεπε και να γίνουν.


Η δουλεία στην Αμερική έχει απασχολήσει πάρα πολύ όλες τις μορφές τέχνης της μεγάλης αυτής χώρας. Λογοτεχνία, θέατρο, κινηματογράφος, μουσική, εικαστικές τέχνες, μας έδωσαν μέχρι σήμερα εξαιρετικά έργα γι’ αυτή τη ντροπή του ανθρώπινου γένους. Το θέμα όμως δεν έχει εξαντληθεί και αυτό δικαιολογεί το ότι εξακολουθούν να εμφανίζονται δημιουργοί που παράγουν έργα εμπνεόμενοι απ’ τη δουλεία. Γιατί η δουλεία όπως δεν εμφανίστηκε στις Η.Π.Α. έτσι και δεν ολοκλήρωσε τον κύκλο της εκεί. Υπήρξε ανέκαθεν παθογένεια του ανθρώπινου γένους από κτίσεως κόσμου και φυσικά δεν θα πάψει επειδή η υπερδύναμη αυτή εξέλεξε πριν μερικά χρόνια τον πρώτο μαύρο Πρόεδρο της. Είναι κάτι όμως που πολύ εύκολα ξεχνάμε, και προσπερνάμε, εκτιμώντας ότι η εξέλιξη του πολιτισμού μας εξάλειψε, σε μεγάλο βαθμό, αυτό το απαράδεκτο φαινόμενο.

 

Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Καθημερινά, ειδήσεις που πιάνουν πολλές στήλες ή φωλιάζουν σε κάποια μονόστηλα, μας υπενθυμίζουν πως η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο καλά κρατεί και στις μέρες μας. Γι’ αυτό βιβλία σαν του Γουάϊτχεντ βρίσκουν μεγάλη ανταπόκριση και ευρύ αναγνωστικό κοινό. Συγκινούν, υπενθυμίζουν, ευαισθητοποιούν. Δηλαδή, παίζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το ρόλο ενός έργου τέχνης. Γιατί είναι βιβλία που μπορεί μεν να μιλάνε για τα βάσανα των μαύρων στην Αμερική αλλά στην ουσία είναι σαν να αφηγούνται τα πάθη και τις ταλαιπωρίες κάθε ανθρώπου που χάνει την ελευθερία του και βρίσκεται σκλάβος κάποιου άλλου.

Μιχάλης Πιτένης 

περισσότερα σχετικά άρθρα
περισσότερα στή: Προτάσεις Βιβλίων

Δείτε επίσης

«Ο άνθρωπος που έκαψε την Ελλάδα» (εκδόσεις Κέδρος), του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

Φωτιά στην Ελλάδα της κρίσης! Επιμέλεια: Μιχάλης Πιτένης «Στο βάθος, θα έλεγε κανείς ότι α…